Skolopendra

Systematyka

Typ: stawonogi (Arthropoda)

Podtyp: tchawkowce (Tracheata)

Gromada: wije (Myriapoda)

Dział: tyłopciowe (Opisthogoneata)

Podgromada: pareczniki (Chilopoda)

Rząd: skolopendrokształtne (Scolopendromorpha)

RodzinaScolopendridae

Opis zwierzęcia

Skolopendry uważane są za bardzo rozprzestrzenione zwierzęta na całej kuli ziemskiej. Największe z gatunków stanowiące największy procent całości żyją na terenach strefy subtropikalnej i tropikalnej. Tryb życia tej grupy osobników jest bardzo słabo znany.
Wiemy, że ciało skolopendr jest złożone z 21-23 segmentów, z czego dwa pierwsze nie posiadają odnóży krocznych i posiadają inne zabarwienie od pozostałych segmentów. Pozostałe segmenty posiadają już odnóża kroczne mające na swoich zakończeniach pstre pazury(jeden segment= jedna para odnóży).
Powinniśmy wiedzieć, ze kontakt z każdą skolopendrą może wywołać niebezpieczne podrażnienie naszej skóry. Dzieje się to ponieważ tuż u nasady kończyn zwierzęta te posiadają gruczoły wykorzystywane do wydzielania wszelkich substancji typu jadowego. Jeśli chodzi o ostatnie segmenty warto pamiętać że są najbardziej wydłużoną częścią( silne wydłużenie jest bardzo dostrzegalne u samców). Pełnią one role pomocnicza w trakcie kopulacji i pozwalają na dokładniejsze schwytanie ofiary lub odstraszenie szkodnika.
Złożone z dwóch par narządy gębowe osłonięte są parą szczękonóżek wyposażonych w ujścia gruczołów jadowych.
Skolopendry uważane są za drapieżniki żyjące w miejscach znacznie wilgotnych i dobrze zacienionych – możemy je znaleźć pod licznymi kamieniami, powalonymi drzewami, a dokładniej pod gnijącymi konarami, w ściółce bądź na obszarach jaskiń. Mówi się o nich jak o zwierzętach typu nokturnalnego – posiadają uwstecznione oczy pozwalające na określanie natężenia światła(skolopendry nie maja zmysłu wzroku). Natomiast podstawowym narządem odpowiadającym zmysłowi i orientacji są tzw. czułki. Skolopendry są typowymi zwierzętami jadowitymi zatem ich ubarwienie ma bardzo jaskrawe kolory. Wiadomo, że gatunki te posiadają bardzo silny jad, jednak są to nie liczne gatunki, większość z nich ma jad odpowiadający jadowi osy bądź pszczoły.

Jeśli chodzi o wielkość naszych stawonogów istnieją różne teorie na ten temat. Za największą uważa się osobniki o wielkości 33cm, są to skolopendry pochodzące z Wenezueli i ich nazwa brzmi Scolopendra gigantea. Mimo, że jest pełno zapisków związanych ze zgonem spowodowanym ugryzieniem to jednak dwa zapiski na trzy pochodzą z okresu wojny secesyjnej, natomiast trzeci opisuje ukąszenie dziewczyny w okolicy głowy. Jednak świadomość ludzka nie zna granic, ludzie zamieszkujący tereny Azji nie ufają tym zwierzętom i chronią się przed nimi we wszelki możliwy sposób. W miejscowości Birma wierzy się ze tatuaże przedstawiające skolopendrę chronią przed jej ukąszeniem, dlatego tez każdy z mężczyzn na swoim przedramieniu posiada owe zwierze.

Mimo wszystko skolopendry są zwierzętami terraryjnymi. Z wielką ciekawością można je obserwować. Ich szybkość i agresywność zadziwia. Żyją do 7 lat trzymane w niewoli.
Zapamiętaj! Jeśli nigdy nie miałeś do czynienie z powyższym zwierzęciem lub z hodowlą niebezpiecznych zwierząt jadowitych stanowczo odradzamy Ci skuszenia się na zakup owego stawonoga.

Terrarium

Skolopendry są zwierzętami mającymi przejawy kanibalizmu, zatem nakazuje się trzymanie każdego osobnika pojedynczo. Dorosły osobnik tego gatunku potrzebuje terrarium o wymiarach 30x40x25 cm (długość x szerokość x wysokość). Jako ściółkę należy zastosować mieszankę torfu bądź włókna kokosowe połączone z domieszką piasku. Cała warstwa podłoża musi mieć od 8cm do 10cm grubości. Dodatkowo by urozmaicić całe terrarium można włożyć kawałki drewna, bądź płaty kory czy kamienie – skolopendra może posłużyć się tym i użyć to jako swojej kryjówki, ponieważ w naturalnymi środowisku owe zwierzęta zamieszkują pod kawałkami butwiejącego drewna, pod kamieniami w jaskiniach czy w szczelinach skalnych.
Pareczniki są wrażliwe na jakiekolwiek przesuszenie, dlatego jego nowy dom należy trzymać w dość wysokiej wilgotności. Możemy posłużyć się zwykłym naczynkiem z woda. Skolopendry żyją w nocy więc zakazane jest intensywne oświetlenie – mamy tutaj możliwość zastosowania „czerwonej żarówki”. Temperatura terrarium nie powinna być mniejsza od 25°C i nie większa od 27°C i nie może znacznie spadać w czasie trwania nocy. Jedynie gatunki zamieszkujące strefę umiarkowaną potrzebują jedno czy dwu miesięcznego okresu „zimowego” – zmniejszamy temperaturę powietrza w terrarium na okres 1-2 miesięcy.

Skolopendry uważane ze drapieżniki – prowadza drapieżny styl życia. W środowisku naturalnym zjadają drobne bezkręgowce, ale zdarzały się przypadki gdzie pareczniki tego typu żywiły się drobnymi żabami, gryzoniami a także wężami. Zapisano również przypadek gdzie skolopendr upolował nietoperza. Jeśli chodzi o warunki hodowlane to warto zaopatrzyć się w karaczany, larwy drewno jadów oraz świerszcze – są to główne składniki diety dziennej. Należy jednak uważać na dzienna dawkę jedzenia ponieważ pokarm podajemy tylko i wyłącznie raz lub dwa razy na tydzień. Skolopendry posiadające długość 10-15 cm potrzebują zaledwie ilość 4-5 świerszczy na tydzień. Nie należy wiec przejadać naszego stawonoga.

Wzrost

Zaraz po wykluciu potomstwo przyjmuje wygląd swoich rodziców, jednak już na początku ich para odnóży jest taka sama jak po osiągnięciu okresy dojrzałości.  Dojrzałość płciowa w ich przypadku jest w pełni rozwinięta w okresie 2-3 roku życia, kiedy to długość jego ciała jest stanowi połowę maksymalnych wymiarów. Proces linienia trwa przez całe życie naszych zwierząt. Możemy zauważyć że przed wylinka skolopendry tracą apetyt, ich ruchliwości znacznie maleje, natomiast ich pancerz staje się matowy. W tym czasie zaleca się podwyższenie wilgotności w terrarium i usunięcie jakiegokolwiek pokarmu – świerszcze mogą zaatakować skolopendrę, która staje się bezbronna podczas swojej wylinki. Proces zjadania wylinki jest normalny w tym przypadku, stanowi ona bardzo ważne źródło pożywienia(zakazuje się usuwanie wylinki). Skolopendry potrzebują kilku dni by znów wrócić do swojej formy, należy zatem przeczekać ten czas.

Rozmnażanie

Skolopendry  są przypadkami dymorfizmu płciowego tj. samice w wieku dorosłym są większe od samców. Jednak i to nie pozwala dokładnie odróżnić osobnik różnych płci.
Możemy również podważać nasze zdanie różnicami w budowie morfologicznej:
- zdarza się że samce pokazują światu swoje przyrodzenie – w tym momencie wszystko jest jasne;
-samce posiadają grubsze szczęki o większych rozmiarach;
- samice posiadają potężniejszą budowę ciała;
- ostatnia para nóg  u samic jest znacznie krótsza, natomiast samców dłuższa
- samce posiadają nieco mniejszą głowę i fragmenty segmentów zagłowowych
- wymiary ciała samców są stosunkowo mniejsze od ich partnerek

Odmiany gatunku Scolopendromorpha morsitans i Scolopendromorpha dalmatica są przypadkami gdzie występuje bardzo zauważalny dymorfizm płciowy.

Kopulacja wśród tego gatunku odbywa się zwykle w warunkach nocnych. Samiec posługując się swoimi odnóżami(znajdującymi się na ostatnim segmencie) wyrabia przed i składa na nim spermatofory a następnie przekazuje go samicy. Po upływie kilku tygodni, a czasem i miesięcy nowa mama składa swoje potomstwo pod postacią 20-130 jaj. Trzyma swoje dzieci między odnóżami i zapewnia im całkowite bezpieczeństwo.
Po upływie 2-3 miesięcy młode przychodzą na świat i dopiero po kilku dniach wychodzą ze swojego gniazda. Występują przypadki, że mama zostaje zjedzona przez własne dzieci lub to ona pozera swoje potomstwo. Dlatego warto mieć na uwadze szybkie przeniesie młodych do pojedynczych pojemników.

Warto wiedzieć!

Osobniki pozbawione zębów jadowych  są z góry skazane na śmierć głodową. Gruczoły prócz jadu wydzielają odpowiedni enzym służący trawieniu pokarmu, jeśli zwierze pozbawione jest powyżej zdolności nie będzie wstanie nic konsumować i po upływie kilku dni, może tygodni umrze z głodu.

5 Responses “Skolopendra”