Krocionogi

Diplopoda

Wstęp
Krocionogi należą do typu stawonogów (Arthropoda) oraz podtypu tchawkowców (Tracheata). Ich dział to wije (Myriapoda) przodopłciowe (Progoneata), a podział to dwu przysadkowe (Dignatha).
Wije tego typu są uważane za zwierzęta na tle kosmopolitycznym, ponieważ możemy je spotkać w każdym środowisku na świecie oprócz (tu występuje wyjątek do którego nie są przystosowane) pustyń i obszarów okołobiegunowych. Strefa subtropikalna i tropikalna jest najbardziej obleganych terenem przez te gatunki ( około 8000 rodzajów).  Ich głównym celem życia jest pełnienie ważnej funkcji w ekosystemach jako tzw. producenci humusu tj. przetwarzają martwą materie roślinną.

Gatunki
W dzisiejszych czasach możemy spotkać w hodowlach kilkanaście przeróżnych gatunków krocionogów. Oto kilka z nich:
Spirostreptus seychellarum – inaczej olbrzym seszelski. Pochodzi on z Seszeli i jest on największym z pośród gatunków krocionogów. Długość jego ciała mierzy nawet 30 cm, a grubość osiąga co najwyżej 2m. Posiada czarne odnóża, a jego tułów ma barwę brunatno czarną.
Graphidostreptus virgator -  pochodzący z terenów Madagaskaru posiada pomarańczowe odnóża. Jego tułów mierzy około 10-12cm i jest barwy ciemnobrązowej.
Oprócz tego najbardziej spotykane są: Rhapidostreptus, Julius, Spirostreptus, Spirolobus, Orthophorus, które różnią się nie tylko wielkością i ciałem, ale również umaszczeniem (zaczynając od barwy białej, mieszając się z czerwonymi i brązowymi odmianami, aż do barwy intensywnie czarnej).

Budowa ciała
Długość krocionogów waha się od 2mm do aż 30 cm. Ich ciało jest cylindryczne, a dodatkowo powiada wyraźną segmentacje. Osłonięty szczękami otwór gębowy posiada I pary przekształcone na gnatochilarium.  Pary te posiadają płaty z dodatkowymi dwoma głaszczkami czuciowymi. Krocionogi uważane są za zwierzęta żyjące nocnym trybem życia, zatem posiadają gałki oczne zredukowane z  1-90celi. Ich złożone oczy posiadają funkcje określania natężenia światła. Dodatkowo zwierzęta te posiadają ruchliwe czułki zbudowane z 6, a nawet 8 segmentów, stanowią one role podstawowego narządu zmysłu i orientacji Natomiast sam tułów zawiera od 11 do 120 segmentów, w skład którego wchodzą szyjne (jako pierwsze z rzędu) oraz inne połączone z telsonami pozbawionymi odnóży. Innym rodzajem są diplosegmenty posiadające aż dwie pary na każdy segment tzw. odnóża kroczne. Dodatkowo znajdują się tam dwie pary tchawek usadzone u nasady odnóży. Strona grzbietowa wyposażona jest w parzyste ujścia gruczołów zajmujące się wydzielaniem substancji odstraszającej. Jak już wiemy ostatnie segmenty nie posiadają odnóży, natomiast niektóre osobniki tego gatunku w tych miejscach maja brodawki wydzielające gruczoły przednie służące do wyściełania komór na jaja u samic.
Krocionogi posiadają chitynowy ośrodek, który jest stosunkowo bardzo silnie wysycony i zaopatrzony solami wapnia. Zwierzęta tego typu w razie niebezpieczeństwa potrafią w błyskawicznym czasie zasłonić brzuszną część ciała i zwinąć się w kłębek. Ich dodatkowym asortymentem do obrony jest wydzielina wystrzeliwana z gruczołów, substancja ta posiada właściwości o bardzo intensywnym i nieco nieprzyjemnym zapachu.

Dipolopody są idealnym zwierzętami dla początkujący ochotników chcących mieć swoje własne terrarium(terrorystów). Nie wymagają one specjalnych warunków utrzymania, pokarm i wymagania terrarium nie stanowią tu żadnego problemu. Ich długość, życia nie zależy od pielęgnacji czy opieki, w niewoli dożywają nawet 9 lat.

Terrarium
Jeśli chodzi o wymiary terrarium powinniśmy najpierw się zastanowić ile osobników mamy zamiar hodować i jakiej wielkości będą one. Gdy już będziemy wiedzieć należy tak dobrać wielkość ich nowego „domu” by mogły w nim spokojnie funkcjonować. Para krocionogów  mająca 10 cm długości powinna zmieścić się w akwarium o wymiarach dł. 30cmx szer. 20cm x wys. 30 cm. Podłoże terrarium powinno posiadać mieszankę torfu lub nawet włókna kokosowego połączonego z piaskiem oraz dodatek liści bukowych lub dębowych, a dodatkowo powinno zawierać mieloną korę. Ogólnie należy wiedzieć, że grubość podłoża powinna mieścić się w przedziale 8-10cm. Również do mieszanki podłoża można dodać minimalną ilość okruchów wapienia czy nawet marmuru, służą one krocionogom jako źródło wapnia. Jako urozmaicenie do naszego akwarium możemy dodać kawałki drewna lub płaty kory. Przesuszenie w niczym nie przeszkadza naszym stawonoga w życiu codziennym, jednakże liczna wilgoć (dość wysoka wilgotność podłoża) jest najlepszym środowiskiem dla krocionoga. Intensywne oświetlanie terrarium nie jest zbytnio konieczne, ponieważ nasze zwierzaki są gatunkiem nokturnalnym. Natomiast temperatura w której nasz pupilek będzie żył powinna wahać się pomiędzy 24-27 stopni, liczne spadki temperatur nie są zagrożeniem dla jego zdrowia.
Diplopody możemy również trzymać w akwarium razem z innymi gatunkami zwierząt. Wliczają się w to: modliszki, straszyki oraz roślinożerne jaszczurki, jednak ważnym faktem jest zapewnienie stosunkowo dobrej wilgotności i grubości podłoża.Co ciekawe odchody krocionogów z wyglądu podobne do granulek są idealnym nawozem dla roślin typu doniczkowego.

                                                                                                                                   Pokarm
Gatunki tej odmiany z reguły odżywiają się dużą ilością materii organicznej. Jako podstawowy składnik pokarmu określa się miękkie owoce, korzenie oraz butwiejące już szczątki roślinne. Krocionogi lubią też padlinę, ale ich przysmakiem są na pewno kawałki butwiejącego drewna czy kory oraz owoce i rozmoczona w wodzie sucha karma stosowana do żywienia psów lub kotów. Systematyczne usuwanie resztek pokarmu możemy uznać za złotą radę, ponieważ takie pozostawione resztki mogą spowodować rozwinięcie się bakterii powodujących pleśń.

Wzrost
Krocionogi zaraz po wykluciu z wyglądu są podobne już do osobników dorosłych.  Jednak różnią się one na pewno liczbą odnóży, posiadają tylko 3 pary. Natomiast segmenty ciała i kolejne odnóża pojawiają się dopiero po wylince. Wije w swoim życiu przechodzą kilka faz linienia. Czas wylinek krocionogi przechodząc najczęściej w ziemi, w ukryciu. Przed okresem linień (zwykle kilka tygodni przed) nasze zwierzaki chowają się pod ziemia, natomiast już po procesie linienia po paru dniach wychodzą na powierzchnie(dopiero kiedy stwardnieje chitynowy pancerz), a co ciekawe sama wylinkę konsumują. Gatunki tego typu osiągają swój wiek dojrzałości dopiero po 2-3 roku życia. Samce jak wiadomo są co dziwne mniejsze od samic. Występuje tutaj niewielki dymorfizm płciowy. Jeśli chodzi o różnice miedzy płciami należy wiedzieć, że samce posiadają gonopody zamiast odnóży na 7 segmencie swego tułowia. Te kończyny posiadają haczykowaty kształt i powstały one dzięki modyfikacji prawowitych odnóży krocznych. Ich funkcja polega na przekazywaniu spermatofory osobnikowi płci żeńskiej. Spermatofor to pęcherzyk o długości 3mm o mlecznobiałej barwie.

Rozmnażanie
Krocionogi uznawane są za wyśmienitych kochanków, którzy uwielbiają spędzać całe dnie ze swoimi partnerem w uściskach. Cały cykl polega na owinięciu samca wokół samicy i za pomocą tzw. gonopodów przekazują swojej partnerce spermatofory. W niektórych przypadkach to samiec układa na ziemi swoja substancje, a samica zbiera go sama. Po akcie kopulacji osobnik partnerka chowa się do ziemi, a tam lepi komorę i składa w niej żółtawe oraz białe jajeczka. Składanie tych jajek w niektórych przypadkach trwa nawet do kilku tygodni (samice składają około 700 osobników). Czas inkubacji określa się do 4- 6 tygodni. Młode osobniki po samym wykluciu pozostaje jeszcze chwile pod ziemią, natomiast u niektórych gatunków może wystąpić proces partenogenezy.
Co interesujące wije są zdolne również do procesu rozrodu momentalnie po świeżej wylince. Jednak jest to bardzo niebezpieczne dla nich, ponieważ tracą one gonopody, które są regenerowane dopiero w trakcie kolejnej wylinki.