Życie pająka

Pająki określamy  jako podstępnych zabójców, którzy chwytają swoje ofiary, owijają je w sieć, a następnie ogłuszają wstrzykując im silny jad. Mimo, że większość pająków w swym jadzie posiadają truciznę to jednak tylko niektóre z nich mogą stanowić zagrożenie dla człowieka. Dodatkowo pająki zaatakują ludzi tylko pod warunkiem, że zostały przestraszone. Pająki pochodzą z grupy pajęczaków(Arcuhnida). Do gatunków tego typu zaliczamy aż 32 tysiące osobników. Są one zupełnie inne względem wyglądu, wielkości i charakteru, jednak sylwetkę i podstawowe części ciała maja bardzo podobne.

Pająk  zbudowany jest z dwóch podstawowych części.  Jedna z nich to głowotułów, do której jak sami widzimy z nazwy wliczają się głowa i tułów. Z tej części wyrasta aż osiem odnóży. Część druga jest nazwana odwłokiem, w skład której wchodzą gruczoły rozrodcze i organy trawienne oraz kądziołki przednie – używane przez pająka do tworzenia nici.

Wielofunkcyjne odnóża

Każdy pająk na przodzie swojego ciała posiada parę nogogłaszczek. Mimo, że wyglądają jak kończyny ich funkcją nie jest ruch.  Posiadają ich umożliwia pająkom odnajdywanie się w terenie. Dodatkową funkcją tych odnóży jest pomoc w odżywianiu się, a także stanowią one miejsce  składowania przez samce swojego nasienia, którego użyją w czasie trwania godów. Pająki są wyposażone również w parę szczękoczułek, które osadzone są w okolicach otworu gębowego.  Szczękoczułki to zakończone ostrymi końcówkami(pazurkami) puste w środku rurki. Pająki dzięki nim Bronia się przed intruzami, przekuwają nimi swoja ofiarę, a także posługują się nimi do kopania otworów w ziemi.

Każdy pająk jako drapieżca pożywia się  mięsem, czyli  wszystkimi owadami zawierającymi białko. Występują wyjątki gdzie pająk potrafi zjeść nawet małą mysz czy też rybę, a nawet największe drapieżca potrafi skonsumować żabę lub ptaka. Zadziwiającym faktem jest to, że nasze pajączki potrafią z ostatecznych kryzysach zjeść swojego krewnego, co określamy jako kanibalizm.

Proces zabijania ofiary może odbywać się na dwa różne sposoby. Pierwszy – pająk wstrzykuje truciznę dzięki swoim szczękoczułkom i drugi – pająk zgniata swoją ofiarę. Należy wiedzieć, że pająki nie maja zębów, wiec nie przeżuwają swojej ofiary. Jedzą one dopiero swoja zdobycz kiedy przybierze postać płynną, a żeby do tego doszło pająk po zabiciu swego pożywienia wstrzykuje dodatkowo swoją ślinę(zawierająca substancje pochodzącą prosto z jelit) i to sprawia, że mięso przeobraża się w płyn. Ostatnim  etapem jest wessanie wnętrza swojej ofiary do żołądka za pomocą specjalnie stworzonego narządu „ssącego”.

Jedwabna sieć

Każdy z pająku posiada zdolność snucia jedwabnej przędzy. Stanowi ona w życiu wszystkich pająków ważną rolę. Nić odgrywa wiele funkcji: służy do produkcji kokonów(w kokonach pająki składają swoje jaja, ponieważ w ich wnętrzu utrzymuje się stała i odpowiednia temperatura), budowania gniazd (pająki śpią w nich w zimę oraz odpoczywają w wolnej chwili), robienia lin zabezpieczających (chronią w razie upadku) oraz do tworzenia pajęczyny(służy do łapania pożywienia).

Pajęczyna

Każdy z drapieżników snuje swoja przędze w różny sposób, zależy to od funkcji którą będzie spełniać. Jeśli pająk chce stworzyć pajęczynę wykorzystuje swoje kądziołki przednie, a w szczególności gruczoły znajdujące się w ich okolicy. Gruczoły te powlekają pajęczynę odpowiednio lepką substancją.  Jeżeli natomiast pająk chce wyprodukować przędze mającą służyć do poruszania się lub zabezpieczania przed upadkiem nić jest sucha. Jeśli ostatecznie pająk chce by stworzona nić była przeznaczona na kokon to wtedy uruchamia swoje inne gruczoły, które produkują specjalną wydzielinę powodującą sklejenie nici. Powinniśmy pamiętać, że nawet stalowa nić jest słabsza niż nić pajęcza, która znacznie rozciągnięta nie ulegnie pęknięciu.

Pająki posiadają zdolność nie wpadania we własną pajęczynę, dzięki wplątaniu w nią odpowiednio suchych nici. Kiedy w ich sidła wpadnie ofiara pająki  wiedząc gdzie rozmieszczone są suche nici przedostają się po nich wprost do swojego pożywienia. Poza tym gatunek z rodziny pajęczaków wydziela na swoich kończynach tłustą substancję, które zapobiega jakiemukolwiek przyklejeniu się do nici. Jak już wiemy każdy z gatunków produkuje swoje własną sieć, jednak najbardziej popularna jest sieć kolista, którą możemy zobaczyć mroźnymi rankami w parkach kiedy jest pokryta rosa.  Pajęczyna kolista jak sama nazwa wskazuje posiada koliste kształty zmniejszające się w kierunku środka oraz promienie podobne do szprych, które łączą jedną i drugą nić.  Dodatkowo między promieniami znajduje się dość lepka nić która wzmacnia sieć, dzięki temu pajęczyna mimo, że jest rozciągnięta między dwoma drzewami odległymi od siebie o 2,5 metra jest wstanie złapać i utrzymać ptaka dość małych rozmiarów.

Pająki posiadają słaby wzrok i to właśnie dzięki swojej pajęczynie mogą się pożywić. Przyczajają się blisko środka pajęczyny i tam czekają na swoją ofiarę. W momencie złapania ofiara szarpie się, a to znowu wywołuje wibracje które wyczuwa pająk będący na pajęczynie. Tym sposobem nasz drapieżca wie, ze zaraz będzie miał bardzo syty obiad. Pająk podchodzi do swojej zdobyczy i podając jej truciznę owija nicią.

Możemy też spotkać się z siecią lejkowatą, która najczęściej zostaje założona przez pająka pomiędzy pniami drzew lub w wysokich trawach. Właściciel sieci chowa się na samym końcu „leja” i rzuca się na swoje pożywienie kiedy tylko ono będzie w odpowiedniej odległości, a następnie porywa w głąb pajęczyny.

Odmiany pajęczyn

Drapieżce zwykle domowe snują pajęczyny, które nie posiadają żadnego kształtu. Dodatkowo nie zawierają substancji lepkich, ale umieszczone na nich odpowiednie nici powodują, że owad dotykając ich zostaje lekko sparaliżowany i upada. Jego lot kończy się w gotowej już dla niego sieci, a tam czekający na niego pająk zabija swoja ofiarę.

Odmiana pająka tzw. krzyżaka pochodzącego z północnej Ameryki ma swój rodzaj snucia pajęczyny na swoje zdobycze. Produkuje on cienką linkę osiągającą około 5 cm i dodatkowo na jej koniuszku usadza nieco swojej lepkiej substancji.  Kiedy już wszystko gotowe rzuca on swoja nić na wypatrzoną zdobycz.  Ta lepka substancja ma w sobie również specjalnie związki odpowiadające za przyciąganie samców ćmy.  Krzyżak wabi ćmy po przez wymachiwanie stworzoną nicią.  W momencie kiedy ofiara znajdzie się dość blisko rzuca on swoja „wędkę” i łapie zdobycz. Kolejnym etapem jest przyciągniecie jej do siebie, do tego wykorzystuje specjalne odnóża które pełnią rolę „kołowrotka” i nawija na nie swoją sieć.

Inne sposoby chwytania ofiary

Europejskie i północnoamerykańskie odmiany pajęczaków łapią swoje pożywienie dzięki szczękoczułką przez które plują odpowiednią substancję na ofiarę.  Zdobycz zostaje uwięziona pod strumieniami lepkiej nici.

Gatunki australijski pająków tworzą między swoimi przednimi odnóżami niewielka sieć i jeśli zauważą w pobliżu owada rzucają się na niego w miedzy czasie rozstawiając swoje łapy tak by sieci miała jak największe rozmiary.  Kiedy już upolują swój posiłek porywają go do swojego gniazda. Pająki australijskie są świetnymi wzrokowcami, są wrażliwe na światło, dlatego też ich polowania odbywają się nocnymi porami.

Mamy również pająki, które polują w dzień , są to skakuny. Czaje się na ofiarę skradając się powoli, a następnie z wielką szybkością skaczą w jej stronę. Ich najdłuższy skok może wynosić aż 20 długości pomnożone przez długość pająka.

Jad

Jad wytwarzany przez pająki może zagrozić człowiekowi tylko w przypadku 3% ze wszystkich pająków żyjących na  świecie. U podstaw ich szczękoczułek znajdują się dwa gruczoły jadowe(przypominające woreczki).  W zależności od wielkości pająka gruczoły te osadzone są w różnych miejscach np. u znacznie dużych pająków dochodzą one nawet do obszaru głowy. Jad za pomocą odpowiednich kanalików przedostaje się do pazurów, które zakończone są otwierającymi się klapkami.

Jeśli chodzi o zwierzęta to jad ma przeróżne działanie na ich organizmy. Jad, który zagraża jednemu zwierzęciu może być zupełnie nie szkodliwy dla drugiego. Jeśli myślimy, że chodzi to o rozmiar organizmu to się bardzo mylimy, ponieważ np. czarna wdowa by zabić żabę potrzebuje aż 160 razy większej ilości jadu niż do unieruchomienia kury. Co dziwne to nawet zwierzęta pochodzące z tego samego gatunku bądź rasy mają zupełnie inne objawy, jedne mogą umrzeć natychmiastowo, a inne nawet nie będą miały żadnych objawów ukąszenia.

Jad pajęczyn dzielimy na dwa rożne rodzaje – neurotoksyczny i hemolityczny.  Hemolityczny jad na negatywny wpływ na krew i skórę człowieka. Miesiącami lekarze głowią się jak uleczyć jego objawy. Należy jednak pamiętać, że ma on swoje plusy, wykorzystywany jest w lecznictwie. Jego zastosowanie ma bardzo duży procent w czasie zakrzepu krwi które prowadzą do zawału serca. Ludzie z rodu Buszmenów pochodzący z pustyni Kalahari zdobyty jad pająka wykorzystują do produkowania strzał, a w szczególności do nacierania nim grotu.

Jad neurotoksyczny jest o wiele niebezpieczniejszy. Atakuje układ nerwowy, a co więcej możemy być pewni że w większości przypadków o wiele częściej powoduje zgon. Przykładem może być czarna wdowa, której jad po ukąszeniu człowieka wywołuje silne skurcze mięśni, niemożliwy ból i końcowo paraliż. Mimo, że jej ukoszenie jest niezwykle niebezpieczne to nie zawsze dochodzi do śmierci. Lekarze wynaleźli antidotum, które wzmacnia człowieka i powoduje, że ofiara czarnej wdowy już po kilku tygodniach wraca do zdrowia. Jednak patrząc z punktu widzenia mały ofiar np. owadów jad neurotoksyczny paraliżuje je w takim stopniu, że pająk może zjadać swoja ofiarę  zanim jeszcze umrze.  Interesującym faktem jest to, że czarne wdowy bardzo rzadko atakują, raczej wolą ukrywać się, ponieważ z natury są bojaźliwe.  W razie niebezpieczeństwa udając martwe sztywnieją. Istnieje prawdopodobieństwo że ukąszą człowieka tylko w momencie przestraszenia ich lub rozzłoszczenia.

Samice niektórych podgatunków pająków atakują swoich krewnych używając jadu. Samce mimo mniejszych rozmiarów niż samice muszą bardzo uważać zanim podejdą do swoich koleżanek, ponieważ nie raz zdarzają się przypadki, że zostają uznani za ofiarę i pożarci. Również okres spółkowania jest dość niebezpieczny dla męskiej płci, ponieważ płeć żeńska może w zły sposób zinterpretować jego zamiary i w ten sposób zupełnie niewinny samiec zginie. Idealnym przykładem jest samica czarnej wdowy, która  w momencie nie poznania partnera zjada go. Samce, by uchronić się od niebezpieczeństwa odwracają uwagę samic po przez podrzucenie innej ofiary owiniętej już w nić. Każdy z gatunków pająka wydziela swoje osobiste chemiczne sygnały, feromony które służą do porozumiewania się i odczytywania względem siebie zamiarów.

Okres godowy

Skakuny, które są wzrokowcami w czasie okresu godowego wykorzystują swój bardzo dobry wzrok.  Osobnik z płci męskiej popisuje się przed partnerką tańcząc i wywijając przy tym swoimi jaskrawo kolorowymi odnóżami.  Inaczej nazywamy to tańcem godowym który trwa nawet do kilkunastu godzin, kończy się dopiero wtedy gdy samiec zostanie zaakceptowany przez samice. Następnym etapem jest przekazanie nasienia, który przez cały czas był składowany w nogogłaszczkach. Samiec przenosi swoje nasienie wprost do rozrodczych organów swojej partnerki.

Ilość jaj składanych przez samice waha się od jednego tysiąca aż do wielu tysięcy. Zostają one ulokowane w tzw. „czerpaku” i dla bezpieczeństwa tworzy wokół nich kokon, który przyszła mama przymocowuje do siebie lub ukrywa w bezpiecznym zakątku.

Potomstwo po wykluciu jest cały czas pod opieką matki ponieważ jeszcze nie potrafi się obronić lub złapać pożywienia. Odpowiednie sygnały wysyłane przez dzieci powodują, że znika prawdopodobieństwo zostania pożartych przez własną matkę.  Kiedy już maleńkie pajączki nauczą się snuć nić opuszczają swoja matkę, by stworzyć własne gniazdo i zacząć osobny tryb życia.