Aksolotl meksykański

Aksolotl meksykański – Ambystoma mexicanum

Aksolotl meksykański należy do gromady płazów, rzędu płazów ogoniastych. Stworzenie to zaliczamy do rodziny ambystowatych. Możemy również spotkać się z innymi jego określeniami – Ambystoma meksykańska, salamandra meksykańska.Język Azteków ma kluczową rolę w rozszyfrowaniu nazwy tych zwierząt. Aksolotl oznacza wodospad. Przed wieloma stuleciami Aztecy określili tak te małe płazy, a ich nazwa pozostała w użyciu do dziś.

Aksolotl w ostatnich latach stał się niezwykle popularnym i cenionym okazem wśród miłośników akwarystyki. Opisywane osobniki słyną z neotenii – przez całe życie zachowują postać larwalną. Bez przekształcania się w formę dorosłą osiągają dojrzałość płciową, są zdolne do rozrodu.

 Aksolotl1

Występowanie

Niegdyś Aksolotle żyły w dwóch Meksykańskich jeziorach – Xochimilco i Chalco. Wymienione obszary wodne znajdowały się na wysokości 2300 m n.p.m.. Biotop tych płazów skurczył się znacząco z chwilą wyschnięcia akwenu Chalco. Jezioro przestało funkcjonować na skutek rabunkowej gospodarki wodnej prowadzonej przez człowieka. Obecnie w warunkach naturalnych Aksolotle meksykańskie występują tylko w południowej części jeziora Xochimilco, oraz okolicznych mokradłach i kanałach. Dzika populacja szacowana jest na 700-1200 osobników. Możemy je spotkać na głębokości nieprzekraczającej jednego metra. Najlepszą kryjówką dla tych płazów są zarośla, kamienie oraz korzenie. Są to zwierzęta nocne.

Ochrona Aksolotli

Omawiany gatunek jest zwierzęciem konsumpcyjnym. Zamiłowania kulinarne mieszkańców Meksyku oraz rabunkowa gospodarka wodna sprawiły, że jest to gatunek zagrożony wyginięciem.

Dziś Aksolotle są chronione przez przepisy Konwencji Waszyngtońskiej CITES (załącznik II). Gatunek ten znajduje się również na Czerwonej Liście Gatunków Zwierząt Zagrożonych (ang. International Union for Conservation of Nature, w skrócie IUCN). Sklasyfikowany jest tam, jako gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem. W celu ratowania Aksolotli meksykańskich organizowane są inicjatywy przywrócenia naturalnego środowiska. Prowadzi się również wzmożoną edukację kładącą nacisk na znaczenie jeziora Xochimilco.

Wygląd

 Płazy te osiągają średnio 20 cm długości (15-30 cm). Ich wygląd jest unikalny, przypominają legendarne smoki. Są to zwierzęta małe, o krępej budowie ciała. Ich masywna głowa jest spłaszczona, a osadzone na niej niewielkie oczy nie mają powiek. Po bokach głowy, z obu stron, znajdują się po trzy pary pierzastych skrzeli. To właśnie one nadają Aksolotlom smoczy wygląd. Cechą charakterystyczną tych osobników jest również grzebień skórny. Rozciąga się on na grzbiecie, od karku, aż do końca ogona. Fałd ten jest delikatny. Ogon opisywanych osobników jest długi, bocznie spłaszczony. Na bokach ciała znajdują się wcięcia żebrowe w ilości 16-18 otworów. Kończyny Aksolotli są delikatne i kruche. Przednie odnóża mają po 4 palce, tylnie 5 palców. Ich skóra jest cienka, półprzezroczysta. Opisywane płazy w warunkach naturalnych dożywają 20 lat, w hodowlach długość ich życia wynosi 10-15 lat.

 

Odmiany barwne

Naturalne umaszczenie Aksolotli jest oliwkowe, szaro popielate, przybierają również ciemne odcienie brązu. Odznacza się ono licznymi plamkami. W hodowlach, w celu wyeksponowania skrzeli wprowadzono wiele odmian barwnych.

Chromatofory są to barwniki w komórkach, które warunkują barwę Aksolotli.  Zaliczamy do nich:

- melanofory, posiadające barwnik eumelaniny – odpowiada za brązowo-czarne odcienie ciała,

- ksantofory, zawierające kartenoidy – pozwalają na wyhodowanie pomarańczowo – żółtych osobników,

- Irydofory, zaopatrzone w krystaliczną purynę, zapewniające osobnikom lśniące plamki.

Dzięki licznym kombinacjom wyżej wymienionych barwników możemy wymienić siedem typów barwnych Aksolotli:

1. Typ dziki – na ciemnych ciele występują lśniące plamki. Mówimy tu o pełnej ekspresji wszystkich trzech chromatoforów. Świecąca obwódka to znak charakterystyczny takiego osobnika.

2. Typ melanotyczny – bardzo ciemne ubarwienie, prawie czarne. Brak obwódki wokół oczu, oraz lśniących plamek.

3. Typ leucystyczny – ciało tych Aksolotli jest bardzo jasne, natomiast skrzela zewnętrzne odznaczają się różowym odcieniem.  Posiadają czarne oczy oraz plamki.

4. Typ aksantyczny – typowy albinos, nie zawiera żadnych barwników. Oczy również wykazują brak barwnika.

5. Typ biały albinos – od zwykłego albinosa odróżnia go obecność lśniących plamek na głowie.

6. Typ melanoidalny – brak lśniących plamek. Na głowie posiada ksantofory, co odróżnia go od typu aksantycznego.

7. Typ złoty albinos – ubarwienie tych osobników jest żółto-pomarańczowe, zaś oczy przybierają różową barwę.

W Polsce dominują typy dzikie oraz leucystyczne.

Rozmnażanie

 Aksolotle cechuje wyraźny dymorfizm płciowy – morfologia samców wyraźnie odbiega od morfologii samic. W okresie rozrodczym gonady osobników męskich są łatwe do zauważenia, nabrzmiałe. W okresie zimowania pakiet plemników otoczonych osłonką (spermatofor) wydalany jest przez samca na części roślin.  Towarzyszy temu taniec godowy, będący nie lada widowiskiem. Samica zbiera spermatofor wargami kloakalnymi, umieszczając go w kloace. Opisany proces prowadzi do zapłodnienia wewnętrznego. Po kilku tygodniach składany przez nią, galaretowaty skrzek zawiera od 200 do 6000 jaj. Larwy wykluwają się po okresie ok. 3 tygodni. Osobniki rodzą się wielkości 15-20 mm, dojrzałość płciowa jest osiągana po roku życia. Odnóża wyrastają po 4-8 miesiącach.

 Aksolotl2

Pokarm

Opisywane płazy są drapieżnikami. W naturalnym środowisku polują na owady i ich larwy oraz drobne zwierzęta wodne. Dieta Aksolotli, w dogodnych warunkach może być wzbogacona w inne płazy lub ryby. W hodowlach osobniki żywione są kawałkami mrożonych lub żywych ryb, skorupiaków, larwami ochotkami, rureczników, artemią. Możemy wzbogacić ich dietę o rozdrobnione części surowego mięsa ryb lub drobiowego. Kolejnym urozmaiceniem będzie gotowa karma dla ryb akwariowych. Młode płazy karmimy codziennie, dorosłe osobniki 2-3 razy w tygodniu. Musimy pamiętać o usuwaniu resztek pokarmu, gdyż jego rozkład może wywołać zatrucie zwierząt.

 

Warunki w akwarium

Akwarium musi mierzyć, co najmniej 30 cm wysokości. Podczas hodowli dwóch osobników minimalna pojemność to 50 l. PH wody powinno wynosić 6,5-8,0. W przypadku, gdy stosujemy wodę wodociągową należy ją odstawić na minimum 24h. Pozwoli to na utlenienie się chloru. Temperatura w akwarium powinna klarować się na poziomie 16-18 stopni Celsjusza. Warto zaopatrzyć nasz zbiornik w profesjonalna chłodziarkę akwarystyczną. Jeśli jednak nie mamy funduszy na tak kosztowne przedsięwzięcie możemy zastosować domowe sposoby chłodzenia wody. Należą do nich mrożenie kamieni bądź butelek z wodą i umieszczanie ich w akwarium. W hodowli powinniśmy zastosować filtr oraz napowietrzacz. Ich wydajność powinna być dopasowana do objętości zbiornika. Miedź i jod są substancjami trującymi dla Aksolotli, toteż musimy je wyeliminować ze środowiska naszych pupili. Zbiornik wodny powinien być wyposażony w rośliny o dużych i mocnych liściach oraz korzenie, konary. Takie warunki imitują naturalne środowisko tych płazów.  Musimy również mieć na uwadze zaciemnienie akwarium. Aksolotle są zwierzętami, które nie przepadają za światłem. Są bardziej aktywne w zaciemnionych zbiornikach.  W hodowli warto zastosować żwirowo-piaszczyste podłoże.

 

Hodowle laboratoryjne

Aksolotle meksykańskie mają niesamowite zdolności do regeneracji, odrastania utraconych tkanek. Młode osobniki potrafią odbudować w całości stracone skrzela, odnóża czy ogony. Są one zagadką naukową, dlatego prowadzi się ich laboratoryjne hodowle. Wykonywane są na nich badania z zakresu genetyki, transplantologii oraz endokrynologii. Prowadzi się też zabiegi mające pomóc w leczeniu wad serca.

W wyniku podawania Aksolotlom hormonu tarczycy osiągnęły one zdolność przeobrażania się w postać lądową. Jako pierwsza, w 1917 roku dokonała tego polska uczona – Laura Kaufmann. Karmiła ona larwy tych płazów wyciągiem z tarczycy już przekształconych ambystom, oraz tarczycą pochodzącą od innych zwierząt.

Komentarze: “Aksolotl meksykański”