Pleśniawka

Pleśniawka to choroba, która jest spowodowana utrzymywaniem ryb w zbyt niskiej temperaturze. Chorobę tą wywołują grzyby z rodzaju Saprolegnia i Achlya. Najczęściej Pleśniawka dotyka wszystkie odmiany weloniaste o długich płetwach, lecz pomimo tego jest choroba wszystkich gatunków. Ryby chorują na Pleśniawkę dopiero w wyniku wystąpienia kilku czynników inwazyjnych. Pomimo występowania grzyba w wodzie do ataku na osobniki dochodzi wtedy, gdy są one osłabione po transporcie, zestresowane, zarażone bakteriami bądź wirusami, czy równocześnie występuje zbyt wysokie lub zbyt niskie pH wody i substancje toksyczne. Powinniśmy pamiętać, iż ryby często chorują na pleśniawkę po walkach godowych, gdyż często dochodzi wtedy do uszkodzenia ciała, które staje się osłabione. Do pleśniawki ikry dochodzi tylko jeśli jest ona niezapłodniona lub martwa. Przypadki takie pojawiają się, gdy ikra jest odcięta od tlenu, albo zamulona. Grzyb atakuje również zapłodnione i żywe ziarenka, jeżeli uda mu się rozwinąć na martwych jajeczkach ikry. Do takiego rozwoju przyczynia się świeża, nieodstała woda oraz zbyt duża ilość rozkładających się substancji organicznych. Jeśli grzyb zaatakuje ciało ryby staje się zauważalny w postaci cienkich, nitkowatych, brunatno białych lub szarych strzępków. Po wyjęciu ryb z wody powinniśmy być w stanie odróżnić czy jest to grzyb Saprolegnia czy Achlya. Ten pierwszy jest obślizgłą zlepioną masą, natomiast drugi ma postać krótkich strzępek, które są podobne do filcu. Zdecydowanie najskuteczniejszym sposobem by uodpornić ryby na grzyba jest utrzymywanie odpowiedniej diety oraz czynników środowiskowych.

Jeżeli ryby są zdrowe, utrzymane w odpowiednich warunków oraz dobrze odżywione to nawet pomimo obecności grzyba pleśniawki w swoim środowisku nie chorują na nią. Jeżeli chcemy uniknąć inwazji grzybów z rodzajów Saprolegnia i Achlya powinniśmy regularnie usuwać z naszego zbiornika resztki pokarmu, kału oraz martwe ryby i rośliny. Pamiętajmy również, iż zbyt niskie oraz zbyt wysokie pH wypływa bardzo niekorzystnie na ochronne właściwości śluzu, przez co grzyby mają ułatwioną drogę dostępu do ryby. Ryby, u których widoczne jest zaawansowane stadium choroby, musimy bezzwłocznie wyeliminować z hodowli. W takim przypadku u pozostałych osobników powinniśmy zastosować leczenie profilaktyczne. Oczywiście zacząć należy od wyeliminowania przyczyn zarażenia. Dobrze jest również zastosować środki bakteriostatyczne by usunąć bakterie wywołujące chorobę. Jako kurację stosuje się również kąpiele w różnych roztworach. W tym celu powinniśmy umieścić chore ryby w zbiorniku leczniczym, a następnie przez dwa dni stopniowo podnosić optymalną temperaturę dla danego gatunku. Temperaturę tą utrzymujemy w czasie leczenia. Woda musi być natleniana. Jeśli pleśniawka dotknęła bardzo wartościowe dla nas ryby to kąpiel w roztworze powinna zostać poprzedzona pędzlowaniem bardziej stężonym roztworem kłębków grzyba, lecz należy unikać zetknięcia ze skórą ryby. Do pędzlowania stosuje się następujące środki lecznicze w stężeniu:

  • chromian rtęci – roztwór 1 ml na 10 l wody,
  • dwuchromian potasu – 1 g na 100 ml wody,
  • mertiolat – 100mg na 100 ml wody,
  • rywanol – 100mg na100 ml wody,
  • trypaflawina 100 mg na 200 ml wody,
  • nadmanganian potasu – 100mg na 100 ml wody,
  • jodyna 1 ml na 10 ml wody.

Natomiast do zwalczania pleśniawki stosuje się następujące preparaty lecznicze:

  • formalina,
  • błękit metylowy,
  • zieleń malachitowa wolna od cynku- (FMC) – do sporządzenia roztworu macierzystego FMC stosuje się: 100 ml formaliny, 370 mg błękitu metylowego, 370 mg zieleni malachitowej. Taki roztwór (1-1,2 ml na 100 l wody lub 20-25 kropli na 100 l wody) stosuje się podczas kilkudniowej kąpieli w osobnym akwarium bez podłoża i roślin, a po trzech dniach dodaje się 2/3 dawki,
  • sól kuchenna – roztwór 20 mg na 1 l wody stosowany w kąpieli od 15 do 40 minut w zależności od wytrzymałości ryby,
  • Bicyklina-5 – w stężeniu 1500000 j.m. na 10 l wody do stosowania w długotrwałej kąpieli,
  • siarczan miedzi – jako roztwór 1 g na 10 l wody podczas kąpieli przez 10-30 minut, stosowanej 2-3 razy w tygodniu aż do zniknięcia pleśni,
  • dwuchromian potasu – w roztworze 4-5 g na 100 l wody stosowany w kąpieli przez 7-10 dni,
  • nadmanganian potasu – w roztworze 1 g na 100 l wody stosowany podczas kąpieli przez 30-90 minut, 2-3 razy w tygodniu, aż do zniknięcia pleśni.